فناوری هایی که در سال های آینده از بین خواهند رفت

فناوری با سرعت زیادی در حال تغییر است. هر نسل از فناوری‌ها، بخشی از ابزارهایی را که زمانی ضروری و جدایی‌ناپذیر از زندگی روزمره بودند، کنار می‌زند و گزینه‌ای جدیدتر، سریع‌تر و هوشمندتر جایگزین آن‌ها می‌کند.

زمانی برای پیدا کردن یک آدرس به نقشه کاغذی نیاز داشتیم، برای گوش دادن به موسیقی مجموعه‌ای از نوارها و CDها را نگهداری می‌کردیم و برای ثبت یک خرید، رسید کاغذی دریافت می‌کردیم. امروز بسیاری از این ابزارها یا کاملاً کنار گذاشته شده‌اند یا کاربردشان به‌شدت کاهش یافته است.

در سال‌های آینده نیز همین روند ادامه خواهد داشت. البته وقتی می‌گوییم یک فناوری «از بین می‌رود»، لزوماً منظورمان این نیست که در سال مشخصی ناگهان دیگر وجود نخواهد داشت؛ بلکه معمولاً به این معناست که کاربرد عمومی آن کاهش پیدا می‌کند و فناوری جدید به گزینه اصلی تبدیل می‌شود.

در ادامه با برخی از فناوری‌ها و ابزارهایی آشنا می‌شویم که احتمالاً در سال‌های آینده کمتر مورد استفاده قرار خواهند گرفت.

۱. رسیدهای کاغذی

یکی از نمونه‌های مهم، رسیدهای کاغذی هستند.

امروزه پس از خرید در فروشگاه، معمولاً رسید چاپی دریافت می‌کنیم؛ اما با گسترش پرداخت‌های الکترونیکی، کیف پول‌های دیجیتال و سیستم‌های فروشگاهی هوشمند، نیاز به چاپ رسید روزبه‌روز کمتر می‌شود.

رسید می‌تواند از طریق QR Code، لینک، ایمیل، اپلیکیشن فروشگاه یا حساب کاربری مشتری ارائه و برای همیشه به‌صورت دیجیتال نگهداری شود.

آلمان نیز در حال حرکت در همین مسیر است و طبق طرح دولت این کشور، قرار است از سال ۲۰۲۸ الزام ارائه رسید کاغذی کنار گذاشته شود و ارائه الکترونیکی رسید تسهیل شود.

نکته مهم این است که رسید حذف نمی‌شود؛ کاغذ به‌عنوان رسانه اصلی رسید حذف می‌شود.

۲. کارت‌های بانکی فیزیکی

کارت بانکی هنوز یکی از رایج‌ترین ابزارهای پرداخت است، اما آینده پرداخت الزاماً به یک قطعه پلاستیک در کیف پول وابسته نیست.

گوشی‌های هوشمند، ساعت‌های هوشمند و سایر تجهیزات پوشیدنی می‌توانند با استفاده از فناوری‌هایی مانند NFC نقش ابزار پرداخت را ایفا کنند.

در چنین شرایطی ممکن است کاربر بتواند کارت‌های بانکی خود را در کیف پول دیجیتال ذخیره کند و با نزدیک کردن تلفن همراه یا ساعت هوشمند به دستگاه کارت‌خوان، پرداخت را انجام دهد.

بنابراین احتمالاً کارت بانکی فیزیکی در آینده کاملاً ناپدید نمی‌شود، اما ممکن است از ابزار اصلی پرداخت به یک گزینه پشتیبان تبدیل شود.

۳. رمزهای عبور سنتی

نام کاربری و رمز عبور سال‌ها ستون اصلی امنیت حساب‌های اینترنتی بوده‌اند؛ اما این روش مشکلاتی مانند فراموشی رمز، استفاده از رمزهای تکراری، حملات فیشینگ و سرقت اطلاعات ورود را به همراه دارد.

فناوری‌هایی مانند Passkey، احراز هویت بیومتریک و کلیدهای امنیتی سخت‌افزاری در حال تغییر این وضعیت هستند.

در آینده، به‌جای اینکه برای ده‌ها سرویس رمزهای مختلف را به خاطر بسپاریم، ممکن است ورود به سرویس‌ها با اثر انگشت، تشخیص چهره یا یک کلید رمزنگاری‌شده روی دستگاه انجام شود.

در این سناریو، چیزی که احتمالاً از بین می‌رود خود «احراز هویت» نیست؛ بلکه وابستگی به رمز عبور به‌عنوان روش اصلی ورود کاهش پیدا می‌کند.

۴. کنترل‌های سنتی تلویزیون و تجهیزات خانگی

کنترل از راه دور هنوز در بسیاری از خانه‌ها وجود دارد، اما خانه‌های هوشمند در حال تغییر روش تعامل ما با تجهیزات هستند.

فرمان صوتی، اپلیکیشن‌های موبایل، کنترل خودکار و سیستم‌های هوشمند می‌توانند بسیاری از عملکردهایی را که امروز با دکمه‌های کنترل انجام می‌دهیم، خودکار کنند.

در آینده ممکن است به جای اینکه به دنبال کنترل تلویزیون بگردیم، تنها فرمان مورد نظرمان را بیان کنیم یا از طریق تلفن همراه و سیستم خانه هوشمند آن را کنترل کنیم.

۵. کلیدهای فلزی

کلید مکانیکی یکی از قدیمی‌ترین فناوری‌هایی است که هنوز در زندگی روزمره حضور دارد.

اما قفل‌های هوشمند، رمزهای دیجیتال، کارت‌های دسترسی، NFC، تشخیص چهره و اثر انگشت در حال ایجاد جایگزین‌های جدید هستند.

در ساختمان‌های اداری، هتل‌ها، مجتمع‌های مسکونی و حتی خودروها، استفاده از روش‌های دیجیتال دسترسی در حال افزایش است.

احتمالاً در آینده نزدیک، کلید فلزی کاملاً حذف نمی‌شود؛ اما در بسیاری از کاربردها ممکن است جای خود را به هویت دیجیتال و سیستم‌های کنترل دسترسی هوشمند بدهد.

۶. کابل‌های متعدد

کابل‌ها یکی از بخش‌های جدایی‌ناپذیر دنیای فناوری هستند، اما تعداد زیادی از آن‌ها به تدریج در حال حذف شدن‌اند.

ارتباطات بی‌سیم، Wi-Fi، Bluetooth، NFC و فناوری‌های جدیدتر باعث شده‌اند بسیاری از ارتباطاتی که قبلاً به کابل نیاز داشتند، بدون سیم انجام شوند.

شارژ بی‌سیم نیز می‌تواند وابستگی برخی تجهیزات به کابل را کاهش دهد.

البته کابل به این زودی‌ها ناپدید نمی‌شود؛ به‌خصوص در مراکز داده، تجهیزات شبکه و کاربردهای حرفه‌ای همچنان به ارتباطات سیمی نیاز خواهیم داشت.

اما برای کاربر عادی، احتمالاً تعداد کابل‌های روی میز و داخل کیف در آینده کمتر خواهد شد.

۷. حافظه‌های فیزیکی

فلش مموری، هارددیسک‌های اکسترنال و سایر ابزارهای ذخیره‌سازی فیزیکی هنوز کاربرد زیادی دارند، اما فضای ابری نحوه نگهداری اطلاعات را تغییر داده است.

امروزه می‌توان تصاویر، اسناد و فایل‌ها را روی سرویس‌های ابری ذخیره کرد و از دستگاه‌های مختلف به آن‌ها دسترسی داشت.

در آینده ممکن است بسیاری از کاربران دیگر نیازی به حمل فلش مموری نداشته باشند و فایل‌های خود را به‌صورت آنلاین در اختیار داشته باشند.

با این حال، ذخیره‌سازی فیزیکی برای پشتیبان‌گیری، سازمان‌ها، مراکز داده و اطلاعات حساس همچنان اهمیت زیادی خواهد داشت.

بنابراین آنچه احتمالاً کاهش می‌یابد، وابستگی کاربر عادی به حافظه‌های فیزیکی است.

۸. اسناد و فرم‌های کاغذی

فرم‌های اداری، قراردادها، فاکتورها، درخواست‌ها و بسیاری از اسناد دیگر در حال تبدیل شدن به نسخه دیجیتال هستند.

امضای الکترونیکی، هویت دیجیتال، بایگانی الکترونیکی و گردش کار دیجیتال باعث شده‌اند بسیاری از فرآیندهایی که زمانی به چاپ، امضا و اسکن نیاز داشتند، بدون کاغذ انجام شوند.

در سازمان‌های دیجیتال آینده، ممکن است چاپ یک فرم برای امضا به یک فرآیند غیرمعمول تبدیل شود.

۹. بلیت‌های کاغذی

بلیت هواپیما، قطار، سینما، کنسرت و بسیاری از رویدادها در حال حرکت به سمت نسخه‌های دیجیتال هستند.

یک QR Code روی تلفن همراه می‌تواند جایگزین بلیت چاپ‌شده شود و سیستم کنترل نیز می‌تواند اطلاعات آن را به‌صورت الکترونیکی بررسی کند.

این روند علاوه بر کاهش مصرف کاغذ، امکان به‌روزرسانی سریع اطلاعات، کنترل بهتر و اتصال بلیت به حساب کاربری را فراهم می‌کند.

۱۰. دستگاه‌های GPS مستقل

زمانی دستگاه GPS مستقل یکی از تجهیزات ضروری برای رانندگان و مسافران بود.

امروز تلفن هوشمند می‌تواند موقعیت‌یابی، مسیریابی، اطلاعات ترافیکی و حتی پیشنهاد مسیر جایگزین را در اختیار کاربر قرار دهد.

به همین دلیل، برای بسیاری از کاربران عادی، خرید یک دستگاه GPS مستقل دیگر مانند گذشته ضروری نیست.

در آینده نیز احتمالاً بخش عمده‌ای از مسیریابی در قالب خدمات نرم‌افزاری و متصل به اینترنت انجام خواهد شد.

۱۱. تلفن‌های ثابت

تلفن ثابت نمونه دیگری از فناوری‌هایی است که در بسیاری از کشورها کاربرد آن کاهش یافته است.

تلفن همراه، تماس اینترنتی، پیام‌رسان‌ها و سرویس‌های ارتباطی آنلاین بخش بزرگی از نیازهای ارتباطی کاربران را پوشش می‌دهند.

با این حال، تلفن ثابت احتمالاً در سازمان‌ها، مراکز خدماتی، زیرساخت‌های ارتباطی و برخی محیط‌های خاص همچنان باقی خواهد ماند.

۱۲. رسانه‌های فیزیکی برای موسیقی و فیلم

نوار کاست، VHS و تا حد زیادی CD و DVD نشان دادند که فناوری‌های ذخیره و توزیع محتوا می‌توانند با سرعت زیادی تغییر کنند.

امروز سرویس‌های Streaming و دانلود دیجیتال، دسترسی به موسیقی و فیلم را بسیار ساده‌تر کرده‌اند.

در نتیجه، رسانه فیزیکی دیگر برای بسیاری از کاربران تنها راه دسترسی به محتوا نیست.

با این حال، مانند بسیاری از فناوری‌های قدیمی، رسانه‌های فیزیکی ممکن است در میان علاقه‌مندان، مجموعه‌داران و کاربردهای خاص همچنان زنده بمانند.

آیا همه این فناوری‌ها واقعاً نابود می‌شوند؟

احتمالاً نه.

تاریخ فناوری نشان می‌دهد که «منسوخ شدن» معمولاً به معنای «صفر شدن استفاده» نیست.

برای مثال، دوربین‌های دیجیتال باعث شدند دوربین‌های فیلمی بسیار کم‌کاربرد شوند، اما عکاسی با فیلم هنوز وجود دارد. کتاب الکترونیکی رشد کرده، اما کتاب چاپی همچنان محبوب است.

بنابراین بهتر است به جای عبارت «فناوری‌هایی که از بین می‌روند»، از مفهوم فناوری‌هایی که کاربرد عمومی خود را از دست می‌دهند استفاده کنیم.

ممکن است یک فناوری برای ۹۹ درصد کاربران دیگر ضروری نباشد، اما برای یک درصد باقی‌مانده همچنان بهترین انتخاب باشد.

چه چیزی باعث نابودی یک فناوری می‌شود؟

معمولاً یک فناوری صرفاً به دلیل قدیمی بودن از بین نمی‌رود. زمانی کنار گذاشته می‌شود که فناوری جدید بتواند همان نیاز را ساده‌تر، سریع‌تر، ارزان‌تر یا هوشمندتر برطرف کند.

برای مثال:

رسید کاغذی
← رسید دیجیتال

رمز عبور
← Passkey و احراز هویت بیومتریک

کارت بانکی
← کیف پول دیجیتال

کلید فلزی
← قفل هوشمند

فلش مموری
← فضای ابری

بلیت کاغذی
← QR Code

تلفن ثابت
← تلفن همراه و ارتباطات اینترنتی

این الگو نشان می‌دهد که آینده فناوری لزوماً به معنای حذف یک ابزار نیست؛ بلکه اغلب به معنای تغییر شکل همان قابلیت است.

فناوری‌های آینده چگونه خواهند بود؟

اگر روند فعلی ادامه پیدا کند، فناوری‌های آینده ویژگی مشترکی خواهند داشت: کمتر دیده می‌شوند اما بیشتر در زندگی ما حضور دارند.

پرداخت ممکن است بدون کارت انجام شود، ورود به حساب بدون رمز عبور، باز کردن در بدون کلید، دریافت رسید بدون کاغذ و دسترسی به فایل بدون فلش مموری.

در واقع، شاید مهم‌ترین تحول آینده این نباشد که ابزارهای قدیمی ناپدید می‌شوند؛ بلکه این باشد که بخش بیشتری از فناوری در پس‌زمینه زندگی ما قرار می‌گیرد.

کاربر دیگر لازم نیست همیشه بداند چه فناوری‌ای در حال انجام کار است؛ کافی است نتیجه را دریافت کند.

جمع‌بندی

دنیای فناوری همیشه در حال جایگزین کردن ابزارهای قدیمی با راهکارهای جدید است. برخی فناوری‌ها به‌سرعت از زندگی روزمره حذف می‌شوند و برخی دیگر برای دهه‌ها در کنار فناوری‌های جدید باقی می‌مانند.

رسیدهای کاغذی، کارت‌های بانکی فیزیکی، رمزهای عبور، کلیدهای مکانیکی، کابل‌های متعدد، حافظه‌های فیزیکی، اسناد کاغذی و بلیت‌های چاپی از جمله فناوری‌ها و ابزارهایی هستند که احتمالاً در سال‌های آینده کاربرد عمومی کمتری خواهند داشت.

اما یک نکته را نباید فراموش کرد:

فناوری‌ها معمولاً نمی‌میرند؛ آن‌ها تغییر شکل می‌دهند.

آنچه امروز یک کارت پلاستیکی است، ممکن است فردا یک توکن دیجیتال باشد. آنچه امروز روی کاغذ چاپ می‌شود، ممکن است فردا یک رکورد دیجیتال باشد و آنچه امروز با وارد کردن رمز انجام می‌دهیم، ممکن است فردا تنها با یک نگاه یا لمس انگشت انجام شود.

آینده فناوری شاید کمتر درباره ساخت ابزارهای بیشتر و بیشتر، و بیشتر درباره حذف موانع میان انسان و فناوری باشد.